Nowy Sącz: ulica Wałowa historyczny zapisek dziejów miasta

Arkadiusz Arendowski
Ulica Wałowa jest jedną z najstarszych ulic Nowego Sącza. Kiedyś można nią było dojechać do ul. Lwowskiej. Schody pojawiły się w latach 70.
Ulica Wałowa jest jedną z najstarszych ulic Nowego Sącza. Kiedyś można nią było dojechać do ul. Lwowskiej. Schody pojawiły się w latach 70. fot. Arkadiusz Arendowski
Nowy Sącz od średniowiecza rozwija się nad brzegami Dunajca, Popradu i Kamienicy. Jedną z najstarszych pamiątek po pierwszych mieszkańcach są resztki wałów obronnych i ulica Wałowa w samym centrum miasta. Ta ostatnia jest obecnie mocno zaniedbana, ale wciąż znaleźć można tutaj ślady dawnej świetności. Jaka była jej historia - ta najstarsza i najnowsza?

Zobacz także: Nowy Sącz: ulica Wałowa zostanie wyremontowana dopiero w przyszłym roku?

Ze źródeł pisanych wiadomo, że Nowy Sącz został lokowany przez króla Wacława II dokładnie 8 listopada 1292 roku. Wiadomo też, że swój szybki rozwój zawdzięczało licznym przywilejom oraz położeniu na szlaku handlowym na Węgry. Źródła podają też, że w XIV w., za panowania Kazimierza Wielkiego, wybudowany został zamek.

Największy problem pojawia się jednak wtedy, kiedy historycy i archeolodzy próbują badać dzieje murów obronnych miasta. - O systemie obronnym miasta wiemy dużo i zarazem niedużo. Dlatego, że cała wiedza dotycząca murów miejskich jest w literaturze tylko liźnięta - opowiada Bartłomiej Urbański, archeolog z Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. - Właściwie jedyne pewne informacje na ich temat mamy z momentu, w którym Austriacy pozwalają je rozebrać. Najstarszy dokładny plan miasta z 1804 roku pokazuje mury już w formie szczątkowej - dodaje.

Średniowieczny Nowy Sącz nie był wielki, w porównaniu do jego współczesnego obszaru. W przybliżeniu obejmowało obszar obecnego Starego Miasta - od zamku do ulicy Wałowej, czyli około 250 hektarów. Granice te pokrywają się niemal w całości z obszarem miasta lokacyjnego. Kiedy jednak pierwszy raz wytyczono interesującą nas ulicę Wałową, dokładnie nie wiadomo. Prawdopodobnie stało się to w tym samym czasie, kiedy budowano mury obronne miasta.

- Ten teren przez wieki wielokrotnie był modernizowany i ciężko dzisiaj stwierdzić coś na pewno - tłumaczy archeolog. - Nie wiemy nawet dokładnie kiedy powstały pierwsze umocnienia miasta. Jedni skłaniają się do zdania, że tuż po lokacji, inni, że dopiero za Kazimierza Wielkiego - dodaje.

Z niewielkich badań archeologicznych, które były przeprowadzone w tym miejscu w 1961 roku wynika, że przebieg traktu praktycznie się nie zmienił. Powstawały natomiast nowe budynki. Z archiwalnych map z końca XVIII wieku wyłania się obraz ulicy Wałowej zastawionej różnego rodzaju drewnianymi klitkami, magazynami i spelunkami. Część z nich mogła dotrwać nawet do lat powojennych XX w. Starsi mieszkańcy kamienic wspominają, że zabudowa była tu kiedyś gęstsza.

- Pamiętam jeszcze, jak ulicą Wałową można było normalnie przejechać furmanką do Lwowskiej - opowiada Edward Trąbiński, który od kilkudziesięciu lat mieszka w tym miejscu. - Na przeciwko stały drewniane budynki, w których mieszkali Cyganie.

Władze miasta rozwiązały ten problem burząc w końcu zabudowania do fundamentów. Natomiast zagłębienie pomiędzy ulicą a reliktami wałów służyło kupcom do przechowywania lodu. - Kiedyś nie było lodówek, więc jeździło się w zimie nad Jezioro Rożnowskie i wycinało wielkie bloki lodu. Później cukiernicy wykorzystywali je do produkcji lodów do jedzenia - dodaje pan Edward.

W jednej z kamienic przy ul. Wałowej urodził się również Bolesław Basiński, prezydent Nowego Sącza w latach 1981-1984. Jej historia obfituje także w bardziej sensacyjne momenty. - Kiedyś w środku nocy uciekali tędy samochodem przed policją jacyś mafiozi. Nie wiedzieli jednak, że ulica kończy się schodami. Rozbili się autem tuż pod naszymi drzwiami - opowiada Maria Trąbińska.

Dziś jednak o przebogatej historii ul. Wałowej świadczy już tylko nierówny bruk oraz sypiące się kamienice. Miasto zapomniało o jednej z najstarszych swoich ulic, która mogłaby się stać kolejną jego wizytówką. Światełkiem w tunelu może okazać się dopiero obiecany przez włodarzy miasta remont ulicy w przyszłym roku.

Serwis Wybory 2011: Zobacz kandydatów do Sejmu i Senatu z Małopolski

Chcemy taniego Paliwa! **Podpisz petycję do polityków przed wyborami**

Mieszkania Kraków. Zobacz nowy serwis

Codziennie rano najświeższe informacje, zdjęcia i video z Nowego Sącza. Zapisz się do newslettera!

Flesz - posypały się mandaty, czy też popełniasz ten błąd?

Wideo

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3